PISA deixou un aviso serio e a Consellería de Educación move ficha. A Xunta prepara clases de reforzo fóra do horario escolar para uns 6.000 alumnos de sexto de Primaria e estuda que a nova materia de Comprensión Lectora na ESO teña dúas horas semanais. Son dúas medidas que o conselleiro Román Rodríguez concreta nesta entrevista, na que tamén defende o pacto lingüístico entre PP e PSdeG e manter equilibrio entre galego e castelán nas aulas.
—Os resultados de PISA certificaron un retroceso que non é exclusivo de Galicia. Dáse a nivel internacional e os expertos apuntan, entre outros factores, ao abuso das novas tecnoloxías por parte dos menores. Vostede tamén puxo o foco na Lomloe, pero outras comunidades rexidas pola mesma lei conseguiron mellores resultados. Á marxe da Lomloe e das novas tecnoloxías, que está a pasar no sistema educativo galego?
—Se un observa a clasificación das comunidades autónomas en PISA, hai datos moi curiosos. Non existe un patrón que permita dicir que a maior investimento, mellores resultados. O País Vasco, por exemplo, ten o maior investimento en educación e está entre as comunidades con peores resultados. Tampouco existe unha correlación clara entre ensino público e concertado. O País Vasco ten unha porcentaxe moi elevada de ensino concertado e presenta malos resultados. En canto á estabilidade do profesorado, Asturias ten unha porcentaxe de interinos próxima ao 40% e, con todo, está nos primeiros postos de PISA.
Galicia continúa por riba da media de España, pero os datos non nos gustan e aspiramos a máis. Por iso puxemos en marcha o Marco Galego de Mellora Educativa. Imos reforzar as competencias en matemáticas e lingua, pero tamén potenciar a cultura do esforzo e a autoridade do profesorado.
E non podemos esquecer a Lomloe, que xerou un socialismo educativo.
—No Marco Galego de Mellora Educativa, boa parte das actuacións céntranse en Primaria. A solución pasa por actuar nesa etapa?
—É o que nos indican os expertos, porque é aí onde os nenos e as nenas asentan os coñecementos básicos: a comprensión lectora e a análise matemática. Se unha árbore non ten unha boa raíz nin unha boa terra, non medra. Se en Primaria un rapaz non interioriza eses coñecementos básicos, arrastrará esas carencias ao longo da súa vida educativa.
—Como van reforzar Matemáticas e Comprensión Lectora cando os currículos veñen marcados pola normativa estatal? Que marxe de actuación teñen?
—Os currículos do Ministerio son moi etéreos e pouco concretos, así que, dentro das nosas posibilidades legais, intentaremos fixar criterios claros para que o profesorado saiba a que aterse. Queremos proporcionar descritores moi precisos. Na Lomloe fálase de matemáticas afectivas e de matemáticas de xénero. As matemáticas son matemáticas.
En primeiro lugar, queremos fixar uns estándares mínimos de coñecemento dentro das nosas competencias e, en segundo, deseñar os programas Avanza Lectura e Avanza Matemáticas. Queremos deseñar un programa para que aqueles centros con alumnado con maiores dificultades de aprendizaxe ou debilidades formativas teñan ferramentas, proxectos e plans alternativos para afondar nesas materias.
—En Secundaria queren implantar unha nova materia de Lectura e Comprensión Lectora en primeiro e segundo da ESO. Saben xa cantas horas terá á semana?
—Polo menos unha hora, iso seguro, aínda que estamos avaliando a posibilidade de que sexan dúas horas semanais. Será unha materia obrigatoria, con currículo propio e capacidade de avaliación propia. Potenciar a comprensión lectora é agora mesmo máis prioritario porque obtivemos peores resultados nela que en matemáticas.
—A que materia ou materias se lles restará esa hora ou esas dúas horas?
—Non se trata de quitar, senón de reconfigurar o que temos. Abriremos un debate e tomaremos unha decisión consensuada que non xere ningún cisma. Non imos desvestir un santo para vestir outro. Non quero conflitos entre os distintos bloques de coñecemento.
—Xa existía unha hora de lectura. Non funcionou?
—O curso pasado puxemos en marcha o Momento de Ler, tanto en Primaria como en Secundaria, porque xa detectaramos o problema. Agora reformulamos ese programa e potenciámolo.
—Outra iniciativa son as clases de reforzo fóra do horario escolar para o alumnado de sexto de Primaria con máis dificultades. Cantos estudantes poderán beneficiarse?
—Xa estabamos traballando niso antes de que se publicase PISA. Estamos ultimando a convocatoria e pensamos aproximadamente no 20% do alumnado de sexto de Primaria, entre 4.000 e 6.000 estudantes. Queremos axudalos a dar o salto a Secundaria. Serán os centros os que nos indiquen que alumnos necesitan máis ese apoio.
—Cantas horas de reforzo terán? Impartiranas os seus propios docentes?
—Pensamos en dúas horas á semana. Poderán impartilas profesores do propio centro ou de fóra. Se non hai docentes do centro dispoñibles, contrataremos profesorado externo que non estea traballando nese momento.
—Existe un perfil concreto de alumno que precise ese reforzo?
—Son alumnos que teñen máis dificultades de aprendizaxe ca outros, pero as causas poden ser moi diversas.
Educación dixital
—A Consellería impulsa unha Lei de Educación Dixital. Despois dos resultados de PISA e das alertas sobre os riscos da intelixencia artificial, hai que revisar ese proxecto?
—Non. O sistema educativo é unha garantía do bo uso da tecnoloxía. Outra cousa é o que se faga fóra del. O sistema educativo non é o problema, senón parte da solución, porque o uso da tecnoloxía dentro das aulas está moi acoutado, planificado e supervisado.
Por iso é moi importante tamén a implicación das familias. A Lei de Educación Dixital deseña un marco legal que non existe actualmente en España para o uso da tecnoloxía na educación.
Acoutamos, regulamos e fixamos dereitos, deberes e obrigas, e facémolo con sentidiño.
—Que lle diría a unha familia con fillos en Primaria? Dámoslle o móbil? Deixámoslle ter redes sociais?
—Eu intentaría limitar ao máximo o uso dos dispositivos móbiles e das redes sociais. E recomendaría que as familias asinasen o contrato de vida dixital, unha iniciativa que presentamos a finais do curso pasado no marco do Plan de Benestar Dixital.
Os pais debemos entender que a tecnoloxía é unha ferramenta, non un fin. É un medio para aprender se a utilizamos de maneira axeitada. Non é mala en si mesma; depende do uso que fagamos dela. Non podemos demonizala, pero tampouco deixarnos absorber por ela.
—Ten sentido que o profesorado mande traballos para facer na casa sabendo que o alumnado pode realizalos coa intelixencia artificial?
—Un bo profesor sabe perfectamente, cando recibe un traballo, se o fixo realmente o alumno ou non. Na miña época como docente tamén sabía detectar se un estudante copiara os deberes.
—Se vostede dese clase agora e sospeitase que un alumno utilizou a IA para facer un traballo, que faría?
—Chamaríao ao despacho, e pediríalle que o expuxese sen papeis.
—A Lei de Educación Dixital abre a porta ao uso de asistentes virtuais para que os alumnos resolvan dúbidas académicas fóra do horario escolar. Non pode provocar que se esforcen menos? Os pais xa vemos que acoden á IA para facer os deberes.
—Non é o mesmo. Ese asistente virtual estará regulado e supervisado por nós. Terá un sistema de preguntas e respostas e será un asistente titorizado. Xa estamos utilizando ferramentas dese tipo nalgúns ciclos de Formación Profesional.
Formación Profesional
—A FP está preto de tocar teito despois de varios anos de récords de matrícula?
—Levamos varios anos en máximos históricos e pensamos que a matrícula seguirá medrando, pero somos conscientes de que chegará un momento no que se alcance un teito por unha cuestión demográfica. As principais franxas de idade que acceden á FP tenden a reducirse.
—Hai que repensar a oferta da FP tendo en conta que existen ciclos cunha enorme demanda e outros que quedan con prazas vacantes?
—Hai áreas máis demandadas ca outras, pero non podemos pechar as que teñen menos alumnado porque tamén son necesarias e a demanda pode fluctuar.
Hai sectores, como a construción ou a obra civil, cunha elevada inserción laboral e moita oferta de emprego nos que, con todo, non sempre se enchen os ciclos. En cambio, ámbitos como o sanitario ou o informático teñen unha demanda moi alta.
Necesidades educativas especiais
—Os centros sempre reclaman máis profesorado especialista para atender o aumento do alumnado con necesidades educativas especiais. É posible reforzar estes profesionais?
—Todos os anos incrementamos o número de profesionais especializados en atención á diversidade. Este curso consolidamos 200 profesionais máis en Primaria e 100 en Secundaria, ademais doutros 50 en Secundaria destinados á atención á diversidade. Temos feito moito, aínda que queda moito por facer.
Galicia é a comunidade con maior porcentaxe de alumnado con necesidades educativas especiais integrado en aulas ordinarias, cun 94%, e iso tamén incrementa a demanda de servizos. É certo que as necesidades son moi amplas e os recursos son limitados, pero seguimos reforzando tanto os profesionais como os programas educativos adaptados.
Suscríbete para seguir leyendo
