Pandeireta, apeiros de labranza e voz. Esa é a aposta de Maghúa, o grupo coruñés que celebra o seu vinte aniversario con Tribo, disco traballado dende a pandemia e no que os informantes son os verdadeiros protagonistas. Polbo mediante, os músicos presentaron o proxecto na pulpeira Lúa Chea, en A Coruña, este xoves. Temas divididos en sete actos, marcados polos lugares xeográficos polos que foron viaxando, ás veces de casualidade, para recoller a herdanza musical dos nosos devanceiros.
Gravacións cun son moi puro e real, perfectamente imperfecto: «A música de raíz sempre foi impermeable a todo, ao que estaba de moda nas diferentes épocas. Nestes momentos, nos que a electrónica enche gran parte dos proxectos que teñen que ver coa tradición, nós decidimos non só non movernos, senón incluso dar unha volta para atrás», refire Davide Leiras, integrante do grupo. Tendo participado con distintos artistas, tamén de hip hop, eles mantivéronse na súa esencia: «A música de raíz encaixa con tantas cousas, sen necesidade de cambiar un ápice, que decidimos manternos nesa liña», reflexiona.
Traballo plural
Trocan estudos de gravación por cociñas e teleclubes de aldeas e vilas das catro provincias galegas. «Unha de dúas: ou iamos con coñecemento de que había alguén alí que cantaba, nun lugar concreto e a tiro fixo, ou totalmente a cegas», declara Davide. «Acabas nas cociñas das casas da xente por casualidade, moitas veces», di. Unha recollida leva a outra, e así foron dando con algúns dos nomes e voces que resoan ao longo do disco.
Os integrantes do grupo coruñés Maghúa. / Iago Lopez
Un dos máis destacados é o de Richi Casás, neto e afillado das informantes e cantareiras Rosa e Adolfina Casás, figuras das Letras Galegas do ano pasado. «Eu cando souben que Richi era familiar de dúas informantes que foron referentes, pedinlle material que gravara na casa da avoa e da madriña», relata Davide. Aínda que non aparece de forma directa en Tribo por falta de tempo, a idea era que «reelaborara el ao seu xeito as tres pezas da súa familia» que reformularon os de Maghúa.
Davide considera «fundamental» o traballo de persoas coma Rosa, Adolfina e Richi: «Sen os informantes non hai transmisión. Parécenos importante sempre destacar a súa figura». Tan relevantes son, que as súas faces e nomes aparecen no libriño que acompaña ao disco físico, xunto cunha breve explicación da historia detrás de cada peza.
Pura maxia
Xurxo Souto escribiu un pequeno e emotivo texto na carátula de Tribo, que recolle á perfección a esencia do grupo coruñés, comezando coas verbas ‘pura maxia’. «Non vou descubrir nada este home. É un tipo encantador, sabe moito e sempre está aí para botar unha man», explica Davide en relación ao vencello con Souto, que comeza hai moitos anos. En 2012, coa publicación do primeiro disco de Maghúa, Corricán, os músicos pedíronlle que anunciara o álbum na radio onde traballaba: «E fíxonos unha entrada preciosa, gravou unhas cuñas en toda regra».
Tribo é o terceiro proxecto dos coruñeses dende a súa creación en 2006, despois de Corricán (2012) e Mátria (2014). Aínda que o concepto do disco ía ser outro, ao reler a Manuel María, poeta da Terra Chá que falaba moito da tribo, e a propia bagaxe dos músicos, a idea foi xermolando: «Nós medramos nos 80, entre tribos urbanas: os heavies, os punkies, os mods… E entendemos que a tradicional, a xente que vai ás foliadas, non deixa de ser unha tribo urbana, tamén. Unha tribo vén sendo unha familia grande, e hai moita xente neste disco, nós estamos arroupadísimos», expresa Davide.
Un momento da actuación de Maghúa. / Iago Lopez
A historia detrás do nome de Maghúa é, en realidade, ben sinxela. Querían presentarse a un concurso e non tiñan alias, e foi a palabra que saíu dunha gorra, «coma podería ter saído calquera outra». Aínda que ao principio lles parecía unha palabra difícil, fóronse afacendo. «Xurxo fala, nese texto, do momento no que sacamos o nome da gorra», confesa Davide.
«Manjúa, con ‘n’, foi un termo empregado na franxa cantábrica para referirse a un banco de peixe azul ou miúdo. Ese concepto de peixe miúdo é o que pasou para América, teño entendido, porque en Cuba e noutros lugares, a título de petisco poñen: ‘Hai manjúa'», expresa o músico. Enteráronse de que na zona do Morrazo había xente que falaba da majúa, eliminando o ‘n’: «Eramos uns peixes, daquela, e aí quedou o nome».
